FRANSE TAALINITIATIE

Een paar jaar geleden zijn we gestart met Frans in de tweede en derde kleuterklas. Dit is niet zomaar een bevlieging, de eerste steenlegging gebeurde op de personeelsvergadering van maart 2005. Na heel wat wikken, wegen en informeren besloten we om het schooljaar 2005-2006 te gebruiken om materiaal te verzamelen. We kozen voor de weg van de geleidelijkheid, stap voor stap. Er bestond nog niets om de markt en alles lag open. Juf Leen en vooral juf Sarah speurden het internet af, schuimden bibliotheken af en volgden nascholing. Ze werden een halve dag per week daarvoor vrijgesteld. Juf Sonja nam dan 1A eb 1B samen. We werden in eerste instantie begeleid door Rik Vanderhauwaert, pedagogisch begeleider van het Verbond van het Katholiek Basisonderwijs. Hij zette ons op het spoor van Franse taalinitiatie onder de vorm van muzische tussendoortjes. Na een jaar zoeken hebben we voldoende materiaal verzameld om te starten in september. Goed materiaal, wel doordacht en uitgewerkt. Zo goed zelfs dat uitgeverij Averbode gevraagd heeft om het uit te geven. Een mooie beloning voor het vele werk. Onze methode komt uit onder de naam "Filou". Ze bestaat uit fiches voor de 2^de kleuterklas t.e.m. het 3^de leerjaar.

Enkele beschouwingen:

Het gaat over taalinitiatie. Het gaat zeker niet over schrijven en lezen van een vreemde taal. Het beperkt zich  tot luisteren en reproducerend spreken.
Het is te vergelijken met zweminitiatie waarbij de kinderen kennis maken met het water en al spelend kennis opdoen over het zwemmen.

Het is een bewuste, maar occasionele confrontatie met taalfenomenen: explorerend leren
- iets doen en er komt toevallig Frans bij

- gevat in een welbepaald leerdomein, namelijk muzische vorming
Het schenkt de kinderen zelfvertrouwen en een open blik op een andere taal en cultuur.

Mogelijkheden
-     Elkaar begroeten in het Frans
-     De kalender bespreken in het Frans (voormiddag, namiddag,
       speeltijd, de dagen van de week, de maanden, …)

-     de kleuren benoemen
-     de pionnen van een gezelschapsspel

-     liedjes (wiegeliedjes, …), dansjes

-     gedichtjes, rijmpjes (aftelrijmpjes, vingerversjes, …

-     Vertellen uit een prentenboek in het Frans

 

Waarom starten met Franse taalinitiatie in de kleuterklas?

Kinderen op jonge leeftijd zijn meer ontvankelijk voor taal dan oudere kinderen. Het gaat erin als zoete koek. Probeer maar eens als volwassene een nieuwe taal te leren. Bloed, zweet en tranen zullen uw deel zijn. En dan heb ik het nog niet over de durf om te proberen, iets waar jonge kinderen nog geen last van hebben.

De meest gevoelige leeftijd om een taal te verwerven is tot acht jaar!!!

Het is toch zo gemakkelijk en handig om als volwassene meerdere talen machtig te zijn. In een  Europa zonder grenzen zijn we als meertalige Vlamingen in het voordeel (economische meerwaarde)

Jong geleerd is oud gedaan. Wat je als kind hebt geleerd aan vreemde talen, beklijft beter en klinkt natuurlijker.

Door op jonge leeftijd talen te leren, verwerft het kind op lange termijn meer talenkennis en een meertalige competentie.

Vreemde talen leren brengt kinderen in contact met andere culturele groepen en verhoogt hun sociale en culturele competentie.

Taal is het hoofdmiddel waarmee wij denken. Het is het vehikel waarmee kennis is georganiseerd. Een nieuwe taal leren scherpt het denken en schaaft ongemerkt de moedertaal bij.

Hoe gaan we tewerk?

We kozen voor een fichesysteem, opgebouwd volgens een vast stramien. Elk leerjaar, van de tweede kleuterklas tot het 3^de leerjaar,  beschikt over een dertigtal fiches waarop een muzisch tussendoortje wordt voorgestel.
Deze dertig fiches worden onderverdeeld in verschillende soorten activiteiten: versjes, liedjes, spellen, …
Dit brengt variatie in de muzische tussendoortjes.

Bij elk leerjaar hoort een cd met de liedjes en versjes, eventueel met verhalen.

Een tweede belangrijk element dat verbonden is met de fiches zijn de ankerwoorden.
Uit elk liedje, versje of verhaal worden een of twee woorden (zelfstandige naamwoorden) genomen waar een tekening van wordt gemaakt. Deze woorden komen voor in de woordenlijst van het leerplan Frans.

De mannelijke woorden (vb. le toit) zijn getekend op lichtblauw papier, de vrouwelijke woorden ( vb. la maison) zijn getekend op roze papier. De tekeningen kunnen worden uitgehangen aan de Franse woordenboom en/of ingekleefd in een Franse woordenboek (behangersboek). Ze kunnen dienen als illustratie, als geheugensteun en aanleiding geven om gekende tussendoortjes te herhalen. Het is NIET de bedoeling om ze apart in te oefenen of als vertaaloefening te gebruiken!
Het consequent gebruiken van de twee kleuren zal hen later in staat stellen om in het formele Franse onderwijs het genus van de woorden gemakkelijker te herkennen. De ankerwoorden gaan mee naar het volgende leerjaar en kunnen daar ook dienen om versjes en liedjes te herhalen.

Op elke fiche staat een tip. Soms geven die tips aan hoe je bepaalde zinnetjes uit een versje of liedje kan gebruiken in de klas gedurende de dag, realistisch Frans.
Voorbeeld: begroetingen:
’s morgens: bonjour tout le monde
                  de kinderen antwoorden: bonjour madame
Ieder leerjaar heeft zo een aardig aantal Franse zinnetjes en uitdrukkingen die dagdagelijks kunnen gebruikt worden.

Een belangrijke speler in onze taalinitiatie is de pop. Niet zomaar een pop, maar een goede handpop die bewegingen van mond en handen mogelijke maakt.

Wanneer de pop tevoorschijn komt weten de kinderen wat er hen te wachten staat: een leuk, muzisch tussendoortje in de Franse taal. Het is voorspelbaar en gestructureerd.

De handpop is de verpersoonlijking van een Franstalig iemand. Het is  niet de juf die hen een Frans liedje leert, het is de pop. Het verschijnen van de pop trekt een ander register open dat hen onmiddellijk alert maakt voor de Franse taal.

Tot slot:

Het vierde leerjaar gaat ook de Franse “tour” op. Ze gaan op weg met Tatou de kater. Ook op een muzische manier maar al iets meer dan tussendoortjes. Ongeveer een uurtje verdeelt over de week. En vijf en zes toert verder op de klassieke manier, weliswaar met een splinternieuwe methode voor het vijfde en zesde, maar met dezelfde accenten als voorheen. Toch willen we ook hier het muzische niet vergeten. Allons-y!